Πρέπει να τα καταφέρνω όλα;
Οι ρόλοι που μαθαίνουμε ως γυναίκες και οι ρόλοι που επιλέγουμε Πότε ακριβώς μάθαμε ότι μια γυναίκα πρέπει να τα καταφέρνει όλα; Να είναι καλή στη δουλειά της, να εξελίσσεται, να έχει στόχους. Να είναι δυνατή, αλλά όχι «σκληρή». Να διεκδικεί, αλλά να μη θεωρείται απαιτητική. Να φροντίζει τους ανθρώπους γύρω της, να είναι διαθέσιμη, να βάζει όρια χωρίς να απογοητεύει κανέναν. Και, κάπου ανάμεσα σε όλα αυτά, να βρίσκει χρόνο και για τον εαυτό της. Ακούγεται εξαντλητικό ακόμη και όταν το διαβάζουμε. Κι όμως, πολλές γυναίκες μεγαλώνουμε με μικρά και μεγάλα «πρέπει», χωρίς κανείς να μας έχει δώσει ποτέ αυτή τη λίστα γραπτώς. Αρκετές από τις αντιλήψεις μας γύρω από το τι σημαίνει «να είμαι γυναίκα» αρχίζουν να σχηματίζονται πολύ πριν φτάσουμε στην ενήλικη ζωή. Από το «καλό κορίτσι» στην ενήλικη γυναίκα Από μικρή ηλικία παρατηρούμε τον κόσμο γύρω μας. Ακούμε λέξεις και συμβουλές, βλέπουμε συμπεριφορές και σταδιακά αντιλαμβανόμαστε τι επιβραβεύεται και τι αποδοκιμάζεται. Η οικογένεια, το σχολείο, οι συνομήλικοι, τα μέσα και το ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον συμμετέχουν στη διαμόρφωση αυτών των αντιλήψεων. «Να είσαι καλό κορίτσι», «μη φωνάζεις», «να βοηθάς», «μην είσαι εγωίστρια», «τι θα πει ο κόσμος;». Φυσικά, δεν μεγαλώνουν όλες οι γυναίκες με τις ίδιες εμπειρίες ούτε κάθε συμβουλή που δεχτήκαμε ως παιδιά ήταν περιοριστική. Υπάρχουν όμως μηνύματα που μπορεί να επαναλαμβάνονται τόσο συχνά, ώστε σταδιακά να πάψουμε να τα αντιλαμβανόμαστε ως εξωτερικές προσδοκίες. Γίνονται μέρος του τρόπου με τον οποίο βλέπουμε τον εαυτό μας. Γίνονται δικά μας «πρέπει». Το κορίτσι μεγαλώνει και οι ρόλοι πολλαπλασιάζονται. Μπορεί να γίνει επαγγελματίας, επιχειρηματίας, σύντροφος, φίλη, κόρη. Μπορεί να γίνει μητέρα, να επιθυμεί να γίνει μητέρα ή να μη θέλει τη μητρότητα στη δική της ζωή. Δεν υπάρχει μία σωστή διαδρομή για όλες. Κι όμως, η αίσθηση ότι πρέπει να είμαστε «αρκετές» σε κάθε ρόλο μπορεί να μας ακολουθεί. Να είμαστε παραγωγικές στη δουλειά, παρούσες στις σχέσεις μας, διαθέσιμες για τους ανθρώπους που αγαπάμε, να εξελισσόμαστε, να έχουμε στόχους, να φροντίζουμε τους άλλους και παράλληλα να μην ξεχνάμε τον εαυτό μας. Όταν όλα αυτά δεν χωρούν σε μία ημέρα ή σε μία ζωή μπορεί εύκολα να εμφανιστεί η σκέψη: «Δεν κάνω αρκετά». Ίσως, όμως, μια πιο ουσιαστική ερώτηση είναι: Ποιος αποφάσισε τι σημαίνει «αρκετά» για εμένα; Όταν το «θέλω» μπερδεύεται με το «πρέπει» Δεν υπάρχει τίποτα λάθος στη φιλοδοξία, στη φροντίδα, στην επιθυμία να δημιουργήσουμε οικογένεια, να εξελιχθούμε επαγγελματικά ή να χτίσουμε κάτι δικό μας. Το ζήτημα δεν είναι οι ίδιοι οι ρόλοι μας, αλλά το κατά πόσο αποτελούν συνειδητές επιλογές ή προσδοκίες που έχουμε μάθει να εκπληρώνουμε. Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο «θέλω να πετύχω» και στο «πρέπει να πετύχω για να αποδείξω την αξία μου». Ανάμεσα στο «θέλω να προσφέρω» και στο «πρέπει να είμαι πάντα διαθέσιμη για να είμαι αρκετή». Ανάμεσα στο «είμαι δυνατή» και στο «δεν μου επιτρέπεται να κουραστώ». Και εδώ αξίζει να επανεξετάσουμε ακόμη και την εικόνα της «δυνατής γυναίκας». Η δύναμη δεν χρειάζεται να ταυτίζεται με τη διαρκή αντοχή. Μπορεί να εκφράζεται μέσα από την ικανότητα να θέτουμε όρια, να ζητάμε βοήθεια, να αναγνωρίζουμε την κόπωσή μας ή να αλλάζουμε έναν στόχο που κάποτε μας εξέφραζε αλλά πλέον δεν μας ταιριάζει. Δεν είναι κάθε επιμονή δύναμη και δεν είναι κάθε αλλαγή πορείας αποτυχία. Αυτό μας οδηγεί σε μια σημαντική διάκριση: άλλο οι ρόλοι που έχουμε στη ζωή μας και άλλο η ταυτότητά μας. Μπορούμε να αγαπάμε βαθιά έναν ρόλο χωρίς να χρειάζεται να χωρέσουμε ολόκληρη την ύπαρξή μας μέσα σε αυτόν. Μια γυναίκα μπορεί να θεωρεί τη μητρότητα κεντρικό κομμάτι της ζωής της. Μια άλλη να επενδύει με πάθος στην επαγγελματική της πορεία. Μια άλλη να θέλει και τα δύο, ενώ κάποια άλλη μπορεί να επιλέξει μια εντελώς διαφορετική διαδρομή. Το ουσιαστικό ερώτημα δεν είναι ποια επιλογή είναι η «σωστή», αλλά αν η ζωή που χτίζουμε μας εκφράζει πραγματικά ή αν προσπαθούμε να ανταποκριθούμε σε μια εικόνα για το ποια θα έπρεπε να είμαστε. Από το «πρέπει» στο «επιλέγω» Μέσα από τη δουλειά μου με παιδιά και γονείς παρατηρώ πόσο νωρίς αρχίζουν τα παιδιά να σχηματίζουν αντιλήψεις για τον εαυτό τους και για τη θέση τους στον κόσμο. Στην περίπτωση των κοριτσιών, αξίζει να παρατηρούμε ποια μηνύματα λαμβάνουν για το τι σημαίνει να είναι «καλά κορίτσια»: αν νιώθουν ότι μπορούν να εκφράσουν διαφωνία, να διεκδικήσουν, να πουν «όχι», να έχουν φιλοδοξίες, να κάνουν λάθη ή να αποτύχουν χωρίς να συνδέσουν την αποτυχία με την προσωπική τους αξία. Ως ενήλικες έχουμε, όμως, μια δυνατότητα που αποκτά ιδιαίτερη σημασία: μπορούμε να επανεξετάσουμε όσα μάθαμε και να αποφασίσουμε τι εξακολουθεί να μας εκφράζει. Μια απλή άσκηση αυτοπαρατήρησης μπορεί να αποτελέσει μια καλή αρχή. Πάρε ένα χαρτί και ολοκλήρωσε αυθόρμητα τη φράση: «Μια γυναίκα πρέπει να…» Γράψε ό,τι σου έρχεται χωρίς να αναζητάς τη «σωστή» απάντηση. Στη συνέχεια, διάβασε μία-μία τις προτάσεις σου και αναρωτήσου: Από πού έμαθα αυτή την πεποίθηση; Με εκφράζει πραγματικά σήμερα; Με βοηθά ή με περιορίζει; Την επιλέγω ή απλώς τη συνεχίζω επειδή την έχω μάθει; Και στο τέλος, ολοκλήρωσε μία δεύτερη φράση: «Εγώ επιλέγω να…» Στόχος δεν είναι να απορρίψουμε όσα μάθαμε. Κάποιες από αυτές τις αντιλήψεις μπορεί να εκφράζουν αξίες που θέλουμε συνειδητά να κρατήσουμε. Η ουσία βρίσκεται στο να μπορούμε να ξεχωρίζουμε το «πρέπει» από το «επιλέγω». Τι μεταφέρουμε στην επόμενη γενιά; Αυτή η διαδικασία δεν αφορά μόνο τη δική μας ζωή. Τα παιδιά δεν μαθαίνουν μόνο από όσα τους λέμε παρατηρούν και τον τρόπο με τον οποίο εμείς ζούμε. Παρατηρούν αν μια γυναίκα μπορεί να φροντίζει τους άλλους χωρίς να παραμερίζει διαρκώς τον εαυτό της. Αν μπορεί να έχει στόχους και παράλληλα να ξεκουράζεται. Αν μπορεί να παραδεχτεί ένα λάθος, να ζητήσει βοήθεια, να θέσει ένα όριο ή να αλλάξει κατεύθυνση. Δεν χρειάζεται να είμαστε τέλεια πρότυπα. Ίσως ένα πολύ πιο ουσιαστικό μήνυμα είναι ότι ένας άνθρωπος έχει δικαίωμα να εξελίσσεται, να επανεξετάζει όσα έχει μάθει και να επιλέγει ξανά. Και ειδικά για τα κορίτσια που μεγαλώνουν σήμερα, ίσως αξίζει να
Πρέπει να τα καταφέρνω όλα; Read More »
Τα Νέα μας






